Vooruitkijken voor gevorderden | De kolkende aarde

Het onderstaande is een transcript van het volledige hoofdstuk 1.3 uit Vooruitkijken voor gevorderden over supervulkanen. Dit naar aanleiding van het artikel op de website van het Algemeen Dagblad over de supervulkaan in Yellowstone Park in de Amerikaanse staat Wyoming die zich aan het roeren is en al ergens de komende tientallen (!) jaren uit zou kunnen barsten (en niet pas over enkele honderden jaren). Dat is geen triviaal nieuws; dat overstijgt alles en het bedreigt ons bestaan als menselijke soort. Het is de ultieme gemeenschappelijke vijand met een impact die klimaatopwarming vér overstijgt.

Lees maar eens: Supervulkaan onder VS kan sneller uitbarsten dan gedacht

Meer weten over Vooruitkijken voor gevorderden | Hoop voor de toekomst van mensaap en moederplaneet? Klik hier!

Ter informatie: het nu volgende deelhoofdstuk is letterlijk overgenomen uit het boek. Het is representatief voor hoe het gehele boek is geschreven: ieder deelhoofdstuk kun je op zichzelf lezen in een paar minuten. Er zitten QR-codes bij naar TED(x)-filmpjes en het verwijst naar boeken over hetzelfde thema. Zo kun je zelf kiezen wat je het meeste aanspreekt, ook als je even geentijd hebt om een heel hoofdstuk of het gehele boek te lezen.

Hoofdstuk 1.3  De kolkende Aarde

Als de mensen niet op een vulkaan dansten zou ik willen weten waarop en wanneer ze dán dansen. Belangrijk is om goed in de gaten te houden dat men een vulkaan onder de voeten heeft en daarmee het ware genoegen te smaken een vrij mens te zijn.
Jacques Perret.

 

Als het gevaar niet van buiten komt dan komt het wel van binnen. Voor Moeder Aarde zijn supervulkanen niet meer dan een scheet in de geschiedenis. Voor ons kunnen ze het einde betekenen.

Onze planeet is een nagloeiende sintel, een gigantische bal gesmolten steen met een verwaarloosbaar korstje. Op dat korstje leven wij. Vlak daaronder bevindt zich de aardmantel en daaronder zit de kern. Het middelpunt van de Aarde ligt ruim 6.000 kilometer onder ons en dat korstje is daar maar een half procentje van. Zowel de mantel als de kern zijn duizenden kilometers dik en bestaan uit afwisselend vast en vloeibaar gesteente. Temperaturen lopen uiteen van 1.500 tot 3.000 graden in de mantel tot wel 6.000 graden in de kern; even heet als het oppervlak van de Zon. Het is een grote kolkende, convecterende, radioactieve bal vuur die niet te beroerd is om zo af en een toe een ‘scheet’ te laten.

De Aarde ontstond 4,5 miljard jaar geleden uit het stof en gruis dat de Zon voor ons verliet. Minuscule deeltjes begonnen elkaar aan te trekken, samen te klonteren en te roteren en de zwaartekracht deed de rest. Onder druk werd alles vloeibaar en de hitte van onze ontstaansgeschiedenis brand, stulpt en vloeit nog steeds onder onze voeten. Speel die film van 4,5 miljard jaar af in een paar minuten en je ziet de continenten ronddrijven als waterlelies in een vijver. Platentektoniek heet dat. Het veroorzaakt aardbevingen en vulkanisme.

Waarschijnlijk heb je net met iets meer belangstelling over de tijdsspanne ‘4,5 miljard jaar’ heen gelezen. Laten we dat opnieuw even in perspectief plaatsen. Als we de leeftijd van de Aarde op 1 jaar stellen en afzetten tegen de leeftijd van ons bestaan als moderne mens – 200.000 jaar – dan maken we maar zo’n 23 minuten deel uit van haar geschiedenis. De dinosauriërs – 160 miljoen jaar – doen het in vergelijking een stuk beter met hun 13 dagen.

Onze planeet rommelt voortdurend en het kan haar niet schelen wanneer en hoe ze dit aan ons laat merken. Zo kennen we allemaal de fascinerende beelden van een vuurspuwende vulkaan met enorme stof- en gaswolken, lava-erupties, pyroclastische stromen en spectaculair vuurwerk. Dat komt allemaal rechtstreeks van onderen en bewijst eens te meer dat we geen masters zijn van onze moederplaneet, laat staan van het universum.

Een ‘normale’ vulkaanuitbarsting of aardbeving is doorgaans een lokaal fenomeen. Het veroorzaakt weliswaar onvoorstelbaar leed en kost miljarden aan infrastructuurschade, maar beperkt zich tot de regio in kwestie. Zo af en toe zijn de oprispingen van Moeder Aarde echter van dien aard dat we ons serieus zorgen moeten maken over ons voortbestaan. Want niets komt in de buurt, alles verbleekt en iedereen moet wijken voor de meest gewelddadige, meest destructieve en meest indrukwekkende scheet die de Aarde kan laten: supervulkanen.

Supervulkanen zijn allesvernietigers! Het geweld dat ermee gepaard gaat en de massale uitstoot – vele duizenden kubieke kilometers stof en puin – zijn zó desastreus dat ze bijdragen aan massa-extincties en klimaatverandering. Het is maar de vraag of de menselijke beschaving een dergelijke eruptie overleeft. Er zijn tientallen supervulkanen op Aarde en een van de bekendste is de Yellowstone-caldera in de Amerikaanse staat Wyoming. En dat is er eentje waar we ons best zorgen over mogen maken.

Wetenschappers stelden namelijk vast dat de supervulkaan onder Yellowstone tenminste drie keer eerder is uitgebarsten: 2,1 miljoen jaar geleden, 1,3 miljoen jaar geleden en 640.000 jaar geleden. Dat is slecht nieuws, want het lijkt erop dat we weer aan de beurt zijn. Sinds 2004 groeit de vulkaan in hoogte en sinds 2009 is het aantal aardbevingen rond de vulkaan toegenomen. Daar broeit wat! Het ontnuchterende feit is dat we niet exact kunnen voorspellen wanneer deze big boy gaat spuwen – het kan morgen zijn of over duizend jaar – maar dat het ook niet zoveel uitmaakt. Als het gebeurt kunnen we er toch niets aan doen. Of toch wel?

[Inmiddels lijkt het er dus op dat deze supervulkaan een op zijn zachtst gezegd ‘onaangename verrassing’ voor ons in petto heeft en dat we mogelijk nog deze generatie een gigantische, cataclysmatische knal voor onze kop krijgen. En we zijn er niet klaar voor, hè? We kunnen nog niet van deze planeet af!]

Filmpje kijken?

Wim Malfait vertelt je met een charmant accent wat de trigger is van supervulkanen. Mooi in context geplaatst met ‘normale’ vulkanen.

En wil je meer drama? Bekijk dan het docudrama ‘Supervulcano’ van Tony Mitchell. Huiveringwekkend realistisch.

Durf je dieper te duiken?

Peter Westbroek | De ontdekking van de aarde – Het grote verhaal van een kleine planeet 

Als geoloog en emeritus-hoogleraar geofysiologie aan de Universiteit van Leiden kan Peter Westbroek ook nog eens boeken schrijven. Hij legt de vinger op de zere plek: het evenwicht op Aarde is fragiel en de mens maakt er een puinhoop van. Maar er is hoop en die ligt in de handen van de wetenschap.

Het betreffende artikel op de website van het Algemeen Dagblad: Supervulkaan onder VS kan sneller uitbarsten dan gedacht

Meer weten over Vooruitkijken voor gevorderden | Hoop voor de toekomst van mensaap en moederplaneet? Klik hier!

 

12 antwoorden op 12 prangende existentiele vragen

Onlangs werd ik via een mailing uitgenodigd om deel te nemen aan een workshop waarin antwoord gegeven zou worden op onderstaande prangende spirituele vragen. Ik vond de vragen dermate interessant dat ik ze in een retourmail beantwoordde en tevens verzocht om een debat, een rationeel discours, met de gever van de workshop.

Dit zijn de twaalf vragen en de antwoorden die ik erbij heb gegeven:

1 Waarom moeten wij sterven?

We moeten sterven omdat evolutie en natuurlijk selectie ons daarmee heeft uitgerust. Onze onsterfelijkheid als menselijke soort ligt hem in onze voortplanting. Zolang wij ons als soort voortplanten en het universum de condities voor water- en koolstof-gebaseerd leven blijft ondersteunen zijn we waarlijk onsterfelijk. Dat we moeten sterven is, naast belastingen en problemen, de eerste van de drie absolute zekerheden in het leven. De dood geeft richting, urgentie en nut aan het leven.

2 Waarom sterft iemand soms op jonge leeftijd?  

Er is geen specifieke reden waarom iemand op jonge leeftijd sterft. We kunnen allemaal op elke leeftijd sterven: bij geboorte, op gevorderde leeftijd en alle leeftijden daar tussenin. Chaos, toeval, ziekte en ongeluk beheersen ons leven. Dat (hele) jonge mensen sterven is natuurlijk verschrikkelijk maar tegelijkertijd ook onontkoombaar. Gelukkig heeft de voortschrijding van de (medische) technologie onze gemiddelde leeftijd met tientallen jaren omhoog gebracht. We kunnen er tegenwoordig dus een heleboel doen aan ons lijden.

3 Wat gebeurt er nadat wij dit leven achter ons hebben gelaten?  

Als we dit leven achter ons hebben gelaten gebeurt er niks. Althans, niet met ons. Als je je DNA hebt doorgezet leef je voort in je nabestaanden maar je lichaam zal ontbinden en uiteindelijk verdwijnen. Je botten hebben nog de meeste kans om het wat langer uit te houden. Voor een leven na de dood is geen enkel wetenschappelijk bewijs, ondanks talloze ‘verschijnselen’ van uittredingen en ‘tunnels van wit licht’ en mensen die beweren met de doden te kunnen communiceren (zie verderop). Geloof in het hiernamaals is vooralsnog een puur persoonlijk geloof. En dat is op zich prima natuurlijk, zolang het maar niet als absolute waarheid of dogma wordt gebracht.

4 Waar gaat de ziel naar toe?     

Om die vraag te beantwoorden moet je eerst de definitie van ‘ziel’ bepalen. Je kunt eindeloos debatteren over de ziel maar als je niet aan elkaar vraagt wat je daaronder verstaat heeft de uitwisseling weinig toegevoegde waarde (anders dan een sterk verhaal in de kroeg of een eindeloze uitwisseling van subjectieve ervaringen). Als het gaat om de definitie van ‘onstoffelijkheid’, in de zin van een niet-materiele substantie waarin jij als ‘persoon’ zit ‘verpakt’ en die eeuwig kan voortbestaan; ook daarvoor is geen enkel bewijs. Het zijn persoonlijke geloofsopvattingen en nogmaals, dat is prima. Zolang er maar geen ‘waarheden’ aan verbonden worden.

5 Hoe verkrijgen wij kennis over het leven na de dood?       

Dat is niet mogelijk. Volgens de laatste stand van de wetenschap is er simpelweg geen leven na de dood en leven wij voort in onze nabestaanden. Er is geen enkel geval bekend, althans niet onder gecontroleerde wetenschappelijke omstandigheden, waarin iemand uit het ‘hiernamaals’ contact met ons heeft opgenomen. Diegenen die het beweren (Ogilvie, Char e.a.) zijn al talloze malen ontmaskerd als ‘cold readers’ en charlatans. Het is de goedgelovigheid van de menselijke soort – heel goed evolutionair te verklaren – die een geloof in een leven na de dood in stand houdt. Sociaal gezien, in termen van cohesie, heeft het ook een duidelijke culturele functie.

6 Kunnen wij met de doden ‘communiceren’?    

Nee, dat is niet mogelijk. Er zijn geen ‘levende doden’ tenzij je in zombies gelooft. Communiceren met de doden is inmiddels volledig gecommercialiseerd (Ogilvie, Char e.a.) en is daarmee een soort van pseudoreligie geworden. Vanuit menselijk oogpunt is dit goed te verklaren – het leven en het universum zijn volstrekt onverschillig over ons en entropie regeert ons bestaan – en we zouden het natuurlijk fantastisch vinden om in een hiernamaals weer met onze geliefden te worden herenigd. Het is wishful thinking in optima forma omdat we het alternatief – entropie – simpelweg onverdraaglijk vinden. En dat is ook wel weer te begrijpen.

7 Hebben wij al eerder geleefd?       

Dat is een vage open vraag. Wie zijn ‘wij’ en wat bedoel je met ‘leven’? Als het gaat om de hypothese van de reïncarnatie dan is daar ook geen enkel wetenschappelijk bewijs voor te vinden. Wij zijn allemaal een onderdeel van een schier eindeloze keten van opeenvolgende organismen die miljarden jaren terug gaat naar de soep van oerbacteriën. Evolutie en natuurlijke selectie heeft ons hier gebracht en het is een van de best ondersteunde wetenschappelijke uitgangspunten voor het leven op aarde.

8 Waarom worden wij geboren?       

We worden geboren omdat evolutie en natuurlijke selectie ons heeft uitgerust met een fantastisch vermogen om ons voortdurend aan onze omgeving aan te passen. We worden geboren omdat na de bevruchting – de samenvoeging van eicel en zaadcel – een fantastische aaneenschakeling van biologische processen uiteindelijk resulteert in een uniek mens, uitgerust met de genen van zowel vader als moeder. Geboren worden is een enorme toevalligheid. De kans om niet geboren te worden is oneindig veel groter.

9 Wat is de rol van de beschermengel?         

Deze vraag suggereert dat er zoiets als een beschermengel bestaat, dat engelen bestaan. Dat is niet eerlijk, daarvoor is geen enkel bewijs. Ik kan dan net zo goed zelf een ander soort creatuur verzinnen en er tegenover zetten. Er is geen enkel argument aan te dragen waarom engelen meer bestaansrecht zouden hebben dan Bongelen, Tsangelen, Vreemonstrosa’s of Perukilamino’s (die ik zojuist heb verzonnen). Je zult dus eerst moeten definiëren wat een ‘engel’ is, daarna wat een ‘beschermengel’ is en daarna zal je hun bestaan op een of andere manier moeten aantonen. Anders is alleen de limiet van onze fantasie de grens.

10 Wat is het spirituele doel van ziekte en lijden?

Ook hier zal je eerst een definitie van ‘spiritueel’ moeten bepalen. Het begrip is zo vaag en rekbaar dat er talloze boeken over zijn volgeschreven die elkaar voortdurend tegenspreken of elkaar bestrijden op het gebied van ‘wie kan er het meest en het meest vaag zomaar iets voor zich uit verzinnen?’. Ziekte en lijden zijn een onvermijdbaar gevolg van onze biologische constitutie en de manier waarop we samenleven. Gelukkig kan veel van het ziek zijn en het lijden in deze moderne tijden worden verlicht of opgeheven. Wees blij dat je in de 21e eeuw leeft!

11 Welk verband bestaat er tussen karma en overerfde eigenschappen – goede en slechte?

Ook hier zal je eerst definities moeten geven. ‘Karma’ en ‘Chakra’s’ zijn zaken die wetenschappelijk niet aantoonbaar zijn en niet met hard bewijs kunnen worden aangetoond. Zo zijn de ‘meridianen’ van acupunctuur ook niet te vinden. De term ‘overerfde eigenschappen’ is echter wel degelijk goed wetenschappelijk gedocumenteerd in de evolutionaire biologie. In de context van deze vraag lijkt me de term echter ongepast. En definities van ‘goed’ en ‘slecht’ zijn cultureel bepaald, niet erfelijk. Mocht het hier echter gaan over ‘reïncarnatie’, zie hierboven.

12 Hoe benaderen wij de controversiële vraagstukken betreffende geboorte en dood?

Op wetenschappelijke wijze. In een almaar complexer worden wereld is het veiliger, vertrouwder en gemakkelijker om alles als een mening weg te zetten. Maar het enige dat de mensheid heeft om tot een vorm van objectieve waarheid te komen, of, accurater gezegd, om tot werkbare modellen van de waargenomen werkelijkheid te komen, is de Wetenschappelijke Methode (kijk maar eens op Wikipedia – en zoek dan meteen ook even op wat een Wetenschappelijke Theorie is). Ze is niet perfect – ze wordt immers door mensen gehanteerd – maar het is het enige dat we hebben.

Als jij vindt dat iets bestaat, dat iets werkt, dat iets zo ‘is’, dat iets ‘waar’ is; dan is dat jouw hypothese. Daarna begint het harde werken: onderzoeken, observeren, experimenteren, feiten verzamelen, bewijsmateriaal organiseren, falsifiëren, peer reviewen en publiceren. Wetenschap is waarlijk hard werken, we hebben er smartphones, espressomachines, neushaartrimmers, computers en ruimtevaart aan over gehouden (om er maar een paar te noemen).

Hoe we ook vinden dat de wereld in elkaar steekt, iedere discussie daarover is futiel als we niet vooraf overeenkomen welk objectief criterium onze meningen daarover gaat toetsen. Doen we dat niet dan vervallen we in welles/nietes-spelletjes en een vruchteloze uitwisseling van oncontroleerbare subjectieve meningen. Het leidt tot frustratie en polarisatie; de voorbeelden daarvan zijn overal om ons heen te zien. Met de Wetenschappelijke Methode stimuleren we het rationeel discours en houden we elkaar scherp.

Wetenschap is geen kwestie van mijmerende meningen, opgelegde dogma’s, retorische of semantische kunstzinnigheid, subjectieve zweverigheden of kant- noch wal-rakende kolder. Nee, wetenschap houdt ons overeind en brengt ons verder. Zonder wetenschap zouden we nog steeds zeven rondjes rond de centrale paal op het dorpsplein dansen om onze opperwezens een gunstige oogst af te smeken. Wetenschap is een component van onze onbegrensde nieuwsgierigheid. Als we stoppen met nieuwsgierig zijn stopt onze vooruitgang.

Ik zit nog steeds op een uitnodiging voor dat debat te wachten…

 

Uitzoomen is de moeite waard

Vooruitkijken voor gevorderden | Hoop voor de toekomst van mensaap en moederplaneet

Dit confronterende maar uiterst hoopvolle boek is verschenen op 14 november 2016. Uitgegeven door BlijvendBeklijven Boeken en bedoelt om je blik op de wereld, je zicht op de toekomst en de kijk op jezelf drastisch te veranderen. Want als je maar lang genoeg naar je navel staart wordt zelfs het navelpluis een probleem.

Pas op! Dit boek kijkt 10.000 jaar in de toekomst!

En precies daarom moeten we verder vooruitkijken dan we ooit hebben gedurfd. Verder dan de dagelijkse beslommeringen rond het huis, dat feestje volgende week of de zomervakantie volgend jaar. Hoeveel verder dan? Wat dacht je van 100, 1000 en 10.000 jaar vooruit? Ga ook mee op ontdekkingsreis en leer wat ervoor nodig is om onze moederplaneet als thuisbasis te gaan zien in plaats van als eindstation. Pas als we de sterren als ons nieuwe thuis gaan beschouwen kunnen we de oermens in ons overwinnen en het onverschillige universum ontstijgen.

Als gevorderde vooruitkijken

BlijvendBeklijven

BlijvendBeklijven is een initiatief van Bart Flos Veranderadvies. Met haar boeken, workshops en presentaties wil ze een bijdrage leveren aan het rationeel discours, de manier waarop we met elkaar omgaan maar vooral de manier waarop we elkaar benaderen en met elkaar discussiëren. Het ultieme doel is om onze samenleving en ons samenwerken blijvend te beïnvloeden en wel zodanig dat we elkaar gaan aanspreken binnen de Kleine Groepen waar we allemaal deel van uitmaken: familie, gezin, vrienden, collega’s en teamgenoten.

Doe je ook mee? Ga dan gerust eens kijken op www.blijvendbeklijven.nl. Je bent van harte welkom.

De kracht van de Kleine Groep

Jij zit ook in een Kleine Groep!

Miljoenen jaren hebben we als jagers/verzamelaars in Kleine Groepen over de savanne gezworven. Pas zo’n 13.000 jaar geleden zijn we landbouw gaan bedrijven en ontstonden onze gemeenschappen, dorpen en steden. De afgelopen 200 jaar hebben industriele, culturele, technologische en digitale revoluties het roer overgenomen en is onze omgeving sneller veranderd dan ons oerbrein kan bijhouden. We reageren dus nog steeds op onze omgeving met een stel hersenen dat uitstekend geschikt is voor jagen en verzamelen maar veel minder geschikt voor de enorme complexiteit van de moderne maatschappij.

En daarom verschuilen we ons nog steeds in Kleine Groepen. Het zijn ons gezin, onze familie, vrienden, collega’s en teamgenoten. Binnen die Kleine Groepen wordt elk sentiment gekweekt en versterkt. Daar moeten we dankbaar gebruik van maken als we onze problemen in het heden willen oplossen voor een meer hoopvolle toekomst.

Ga gerust eens kijken op www.blijvendbeklijven.nl en doe mee!

De kenniskermis

De kenniskermis | Overleven in een zee van informatie

‘Je staat aan het begin van een reis door verleden, heden en toekomst van homo sapiens, de moderne mens. Miljoenen jaren zwierven we als jagers/verzamelaars in Kleine Groepen over de savanne om tenslotte zo’n dertienduizend jaar geleden landbouw te gaan bedrijven. We vestigden ons op de mooiste plekjes en onze gemeenschappen en steden begonnen te groeien. De afgelopen paar duizend jaar is onze omgeving echter zó snel veranderd dat ons oerbrein dat niet meer bij kan houden. Evolutie werkt namelijk oneindig veel trager dan de exponentiële ontwikkeling van de menselijke soort.

Dit alles heeft duidelijke consequenties. Aan de ene kant lijden we aan ernstige verwerkingsbeperking; we doen in de praktijk veel te weinig met de theoretische kennis die we hebben verzameld. Aan de andere kant verschuilen we ons, net als vroeger, nog steeds in Kleine Groepen: ons gezin, onze familie en onze vrienden, collega’s en teamgenoten. Daar wordt ons sentiment gekweekt en versterkt en daar moeten we gebruik van maken als we onze problemen willen aanpakken, hoe groot of klein ze ook zijn’.

(Vooruitkijken voor gevorderden | Over dit boek | Pagina 17)

Het kan handig zijn om De kenniskermis gelezen te hebben voordat je begint aan Vooruitkijken voor gevorderden. Handig, maar niet noodzakelijk. Ben je toch nieuwsgierig geworden ga dan gerust eens kijken op www.dekenniskermis.nl.